سایت تخصصی تاریخ اسلام

2. دولت عثمانی و دفاع از اسلام و عرب در شمال آفریقا

« از خدمات مهم دولت عثمانی به اسلام و عرب، دفاع از اسلام در میان ساکنان شمال آفریقا در برابر خطر جنگ صلیبی – استعماری اروپایی هاست که عبارت از پرتغال، اسپانیا و تشکیلات صلیبی معروف به نام فرسان قدیس یوحنا بود که جزیره رودوس و سپس مالت محل استقرار آنان بود. هدف اینها ایجاد ممالک مسیحی نشین در ساحل شمال آفریقا بود، به طوری که در دراز مدت، دریای مدیترانه به صورت یک دریای مسیحی اروپایی درآید و به دنبال آن، صلیبی های اروپایی بتوانند به درون قاره آفریقا نفوذ کنند. اما دولت عثمانی در برابر این طرح های صلیبی استعماری ایستاد و این طرح ها همچون خواب های آشفته، بی نتیجه ماند.

دولت عثمانی، نفوذ خود را در قرن شانزدهم میلادی بر سه منطقه مهم در شمال آفریقا بسط داد که به ترتیب ورود عثمانی در آن ها، عبارت بودند از: الجزائر، طرابلس و تونس. اما نفوذ دولت عثمانی به مراکش نرسید؛ چرا که خاندان سعدیه که از سادات بودند، با ورود تحت حاکمیت عثمانی مخالفت کردند.

ساکنان این مناطق، به ویژه الجزایر و طرابلس، بر این اساس که دولت عثمانی، بزرگترین و نیرومندترین دولت اسلامی است و توانسته است بخش هایی از اروپا و مصر و شرق عربی را در تصرف خود درآورد، به آن پناه بردند.* خواست آنان این بود تا دولت عثمانی، آن ها را از حملات صلیبی ها که هر روز خطر آنان نزدیک تر می شد، نجات دهد. دولت عثمانی در خواست آن ها را پذیرفت. از این رو، ورود عثمانی ها به شمال آفریقا، در پی جنگ و درگیری از طریق نیروهای نظامی بر ضد اهالی آن جا، و یا دخالت مستقیم حکومت استانبول به مانند آنچه در شام یا مصر یا عراق رخ داد نبود، بلکه این مناطق به هدف نجات ساکنان آن نواحی از خطر نابودی دین و نژاد آن ها و تبدیل ممالک آن ها به ممالک مسیحی نشین، فتح شد. البته وضعیت تونس متفاوت بود. در آن جا جنگ های زیادی میان دولت عثمانی و نیروهای صلیبی صورت گرفت و چندین بار دو طرف شکست هایی را متحمل شدند تا آن که تونس در سال 982هـ/1574م زیر سلطه دولت عثمانی در آمد و به صورت نایب نشین سوم و در حقیقت آخرین نایب نشین در شمال آفریقا به این امپراطوری پیوست.[1]»[2]

* . سایت تاریخ اسلام 8/6/89.

[1] . محمد انیس، الدوله العثمانیه و الشرق العربی، قاهره 1977، ص 45 – 46.

[2] . رسول جعفریان، دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال، ص 197- 198.

این مطلب را به اشتراک بگذارید