سایت تخصصی تاریخ اسلام

قرارداد سان استفانو 15 فوریه 1878

« نمایندگان دولت عثمانی و روسیه در شهری نزدیک استانبول کنار دریای مرمره با نام سان استفانوس، با یکدیگر به گفت و گو نشستند. این بعد از وقایعی بود که طی آن روس ها اندکی از خط آتش بس مورد توافق جلوتر آمده بودند و مرکز برخوردها از ادرنه به این قریه منتقل شده بود. نماینده روس شروط از پیش تعیین شده ای را طرح کرد و گفت این شروط یا باید امضا شود و گرنه سپاه روسیه وارد استانبول خواهد شد. عثمانی ها چاره ای جز پذیرش این قرار داد نداشتند. متن قرار داد به این صورت بود:

1. تعیین حدود جبل اسود برای پایان درگیری ها و مستقل شدن این امیر نشین؛

2. استقلال صربستان و ضمیمه شدن اراضی جدید به آن؛

3. استقلال بلغارستان به لحاظ اداره و تنها پرداخت مبلغی محدود به دولت عثمانی به شرط آن که تمام کارکنان لشکری و کشوری مسیحی باشند. مرزها نیز از سوی دولت عثمانی و روس تعیین شود و اهالی برای خود حاکمی برگزینند و عثمانی ها نیروهای خود را به طور کامل از این منطقه تخلیه کنند؛

4. اتصلال کامل سرزمین رومانی؛

5. تعهد بابعالی به حمایت از مسیحیان ارمنی در برابر کرد ها و چرکس ها؛

6. اقدام بابعالی به اصلاح وضعیت مسیحیان در جزیره کرت؛

7. پرداخت غرامت جنگی از سوی دولت عثمانی به روس ها به مقدار 245 میلیون لیره طلا و در ازای آن واگذاری اراضی اشغال شده توسط روس ها به دولت عثمانی؛

8. باز بودن تنگه بوسفور داردانل به روی کشتی های روسی در زمان جنگ و صلح؛

9. امکان مهاجرت و اقامت مسلمانان بلغاری در هر نقطه ای از خاک عثمانی.[1]

بدین ترتیب بخش اروپایی عثمانی از دست رفت، گرچه پدید آمدن دولت بلغار، خشم سایر دولت های بالکان مانند اتریش، یونان و صربستان را به همراه داشت. چنان که انگلیس از نفوذ بیش از حد روسیه در بالکان نگران و آماده نبرد با این دولت شد. انگلیس در نهایت توانست اجازه اشغال جزیره قبرس را در سال 1878 از سوی دولت عثمانی به دست آورد؛ مشروط بر این که این سرزمین تابع دولت عثمانی باقی بماند. این اجازه در برابر تعهد انگلیس در دفاع از بخش آسیایی دولت عثمانی در مقابل تهدیدهای دولت روسیه بود. سلطان تعهد کرد تا اصلاحات لازم را با مشورت انگلیس در بخش آسیایی خود دنبال کند. هم چنین مقرر شد در صورت تخلیه بخش هایی اشغال شده توسط روس ها در بخش آسیایی دولت عثمانی، انگلیس نیز از جزیره قبرس خارج شود.[2]

این اقدام دولت انگلیس به انگیزه رعایت مصالحی بود که دولت یاد شده در هند داشت و بر آن بود تا از مداخله دولت های اروپایی به ویژه روسیه در شبه قاره جلوگیری کند. افزون بر آن که انگلیس با نگرانی شاهد تحرک سایر دول اروپایی و طمع آنان بود. روسیه در پی اشغال بوسفور و داردانل و رسیدن به آبهای گرم دریای مدیترانه بود؛ در حالی که دولت اتریش در خیال تسلط بر بوسنی و هرزگوین بود. در کنار آن ها، دولت آلمان و ایتالیا مصالح قابل ملاحظه ای نداشتند، چنان که دولت فرانسه نیز به همین دلیل، موضع بی طرف داشت.[3]»[4]

[1] . Monroe, E.Britains Moment in the Middle East. pp, 14-15.

[2] . Monroe, E.Britains Moment in the Middle East. pp, 14-15.

[3] . اسماعیل سرهنگ، تاریخ الدوله العثمانیه، ص 371.

[4] . رسول جعفریان، دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال، ص 162- 163.

این مطلب را به اشتراک بگذارید