سایت تخصصی تاریخ اسلام

زندگینامه علمی مؤلف :

حجة الاسلام و المسلمین سید ضیاء مرتضوی اشکذری فرزند سید رضا بن سید علی اکبر از عالمان دینی یزد در سده 14 ش. در 10 دی 1337 ش برابر با 20 جمادی الثانی در اشکذر یزد متولد شد. تحصیلات جدید را تا سال سوم متوسطه طی کرد. آنگاه در سال 1353 ش وارد حوزه علمیه قم شد و مقدمات و بخشی از سطح را پیش از پیروزی انقلاب در مدرسه قدیریه و کرمانی ها نزد استادانی چون حجج اسلام: طالقانی، ری شهری، شهید حقانی، شهید عباس شیرازی، هادی مروی، دری نجف آبادی، حسین جاویدی، فهیم کرمانی، بروجردی، نیازی، مدنی و یحیی سلطانی فرا گرفت. بقیه دروس سطح را نیز در خدمت حضرات آیات: شیخ علی پناه اشتهاردی، سید علی محقق داماد، محمد تقی ستوده و علوی گرگانی به پایان برد و سپس از سال 1362 ش با شرکت در حوزه درس خارج فقه و اصول از جمله حضرات آیات: سید موسی شبیری زنجانی، شیخ جواد تبریزی، عبدالله جوادی آملی، یوسف صانعی، حسینعلی منتظری، و سید حسین شمسی به استفاده از محضر ایشان پرداخت.

وی همچنین فلسفه و عرفان را از محضر آیات: حسن زاده آملی، جوادی آملی، یحیی انصاری شیرازی و محمد علی گرامی آموخت.حجت الاسلام مرتضوی از دوران تحصیل تا کنون همواره تدریس علوم حوزوی از جمله ادبیات، تفسیر کلام، سطوح فقه و اصول و خارج فقه را در حوزه علمیه قم و مدارس کرمانی ها، قدیریه، شهیدین و مرکز آموزش خواهران طلبه دفتر تبلیغات اسلامی عهده دار بوده است. کتاب های عاشورا در فقه؛ امام خمینی و الگوهای دین شناسی در مسائل زنان؛ درآمدی بر شناخت مسائل زنان؛ فاطمه (س) گلواژه آفرینش؛ درآمدی بر شکل گیری شخصیت جوان؛ فقه الثقلین (عربی، تقریرات طلاق)؛ و روزهای خاطره (ترجمه) از آثار اوست. همچنین تا کنون افزون بر 200 مقاله، سرمقاله و رساله از وی در نشریات و روزنامه های مختلف همچون روزنامه جمهوری اسلامی، مجله پیام زن، مجله حکومت اسلامی و مجله علوم حدیث به چاپ رسیده است که از آن جمله می توان به مقالات شیخ مفید و فقه حکومت؛ درآمدی بر نظریه شیخ انصاری درباره خمس؛ بازتاب عاشورا در فقه سیاسی شیعه؛ اختلاف حکومتی (30 قسمت)؛ تفسیر سوره نور؛ عدالت اجتماعی در مصاف با اسلام آمریکایی و پژوهشی در تعیین تاریخ ولادت حضرت فاطمه (س) اشاره کرد.حجت الاسلام مرتضوی از ابتدای سال 1371 ش، به راه اندازی و انتشار ماهنامه پیام زن (ویژه مسائل زنان و خانواده) دست زد و سردبیری و مدیریت آن را بر عهده گرفت و این نشریه تا کنون به صورت منظم منتشر میشود. از دیگر فعالیت های علمی و فرهنگی وی می توان موارد زیر را نام برد:

ـ سردبیری فصلنامه حکومت اسلامی وابسته به دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری (4 سال)

ـ مسئولیت مرکز تحقیقات علمی دبیرخانه خبرگان رهبری (به مدت 5 سال)

ـ همکاری با روزنامه جمهوری اسلامی از جمله راه اندازی و مسئولیت صفحه امام خمینی (ره) ( پنج سال)

ـ شرکت در کنگره های علمی متعدد همراه با ارائه مقاله

ـ همکاری علمی و آموزشی با موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)

- همکاری با پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی

- همکاری با پژوهشکده فقه و حقوق دفتر تبلیغات اسلامی

ـ راهنمایی و مشاوره پایان نامه های حوزوی

ـ مدیریت و تهیه چند ویژه نامه مبسوط از جمله:

1. ویژه نامه اندیشه سیاسی عاشورا ، سه شماره، 1500 صفحه، مجله حکومت اسلامی، 1382

2. ویژه نامه زن در جمهوی اسلامی ایران، 4 شماره 1760 صفحه، مجله پیام زن 1384

ـ حجت الاسلام مرتضوی در حال حاضر در قم به تدریس خارج فقه و خدمات علمی و فرهنگی اشتغال دارد.

پيامبر اكرم(ص):

مَنْ حَفِظَ عَلى اُمّتي أربعينَ حديثاً يَنْتَفِعُونَ بها في اَمْرِ دينِهِمْ، بَعَثَهُ يَوْمَ القيامَةِ فقيهاً عالماً. «بحارالانوار، ج 2، ص 156»

آنچه پيش روى داريد، مجموعه‏اى است از روايات كه در سه زمينه «شخصيت حضرت فاطمه(س)»، «زن، جايگاه و مسؤوليت»، و «خانواده و مسؤوليتها» در قالب سه «چهل حديث» گزينش شده است. مجموعه‏اى كه به همراه ترجمه روايات و پاره‏اى توضيحات تلاش مى‏كند چهره‏اى هر چند اجمالى را از سه موضوع ياد شده در سخنان اهل‏بيت(ع) نشان دهد. در اين مجموعه كه از منابع روايى شيعه و سنّى گرد آمده تلاش شده است حتى‏الامكان روايات مورد نظر به گونه‏اى منسجم، گزينش شود و تنظيم گردد و با افزودن پاره‏اى توضيحات، خواننده در دستيابى به پيام روايات و نتيجه‏گيرى، همراهى شود. آوردن عناوين و سرفصلها نيز مى‏تواند به شكلى گزيده‏تر، پيام اصلى اين روايات را برساند.

كارى از اين دست، چه بسا در نگاه برخى، امرى آسان آيد، اما آنان كه با منابع روايى و كار بازگو كردن آنها براى عموم، انس دارند، مى‏دانند كه گزينش و پردازش روايات امرى است دشوار و ظريف، بويژه اگر در محدوده موضوعاتى باشد كه ديدگاههاى مختلف را به سوى خود جلب كرده است. موضوع زن و خانواده در اين مجموعه، از همين دست است. از اين روى، گزينش اوليه حدود دو سوم روايات اين مجموعه، با همكارى جمعى از دوستان محترم در واحد خواهران دفتر تبليغات اسلامى صورت گرفت.

چاپهاى اوليه اين كتاب، نخست با عنوان «گلواژه آفرينش» تقديم علاقه‏مندان شد و ناشر محترم در چاپ ششم، عنوان مناسب «فاطمه(س)، گلواژه آفرينش» را جايگزين نام اوليه نمود. آنچه اينك در هفتمين چاپ ارائه مى‏شود همراه با تجديد نظرى كلى و ويرايشى دوباره است كه برخى اصلاحات و افزوده‏ها را نيز در بر دارد. در بازنويسى دوباره اين مجموعه، افزون بر اصلاحات عمده در عبارات و پاره‏اى اصلاحات در محتوا، برخى روايات نيز جايگزين يا تكميل شده است. آنچه در مدخل بخش نخست آمده نگاهى است به روايات بخش نخست كتاب كه اختصاص به شخصيت بانوى بزرگ اسلام، حضرت فاطمه(س) دارد. و آنچه در اين چاپ، در پايان كتاب به عنوان ضميمه آمده، پژوهشى كوتاه در باره تاريخ ولادت آن حضرت(س) است كه مى‏تواند براى علاقه‏مندان اين دست مباحث مفيد افتد.

در اينجا لازم است از سركار خانم عذرا انصارى و حجج اسلام، آقايان محمود آخوندى، عبدالرحمن انصارى، احمد بحرينى، حسين محمدى و محمود مشايخى كه در گزينش اوليه بيشتر روايات بذل همت نموده و همراهى كردند صميمانه سپاسگزارى كنم.1[1]

فهرست کتاب :

مقدمه‏اى بر چاپ هفتم با ويرايش جديد

شخصيت حضرت فاطمه(س)

فقط على(ع) همسان فاطمه(س) بود

در سوگ پدر

زنان، جايگاه و حقوق‏

بهتر از هزار مرد ناصالح‏

مادر پاكدامن‏

بيرون از خانه‏

خانواده و مسؤوليتها

امانات الهى‏

مسؤوليت مشترك‏

در راه تفاهم‏

مرورى بر تاريخ ولادت، فاطمه زهرا(س)

كتابنامه‏

قم - سيدضياء مرتضوى

مهرماه 1377

مسلما یکی از بهترین کتابهای دکتر علی شریعتی همین کتاب فاطمه فاطمه است. همچنین این کتاب یکی از بهترین کتابهایی است که در بیان شخصیت فاطمه (س) نگارش یافته است.دکتر شریعتی در این کتاب به مسائل بی شماری من جمله از نقش زنان در جامعه اسلامی و الگو قرار دادن حضرت فاطمه زهرا (س) و مسائل متعدد دیگر سخن می گوید .

شریعتی بعد از بحث در مورد جایگاه زن در دنیای امروز و بررسی نقش فرهنگی و پایگاه اجتماعی او در عصر جدید از جایگزینی جنسیت به جای عشق در نظام مصرفی سخن می گوید و با بررسی دیدگاههای شرق و غرب در مورد زن به نام مبارک فاطمه می رسد و او را چنین معرفی می کند : « فاطمه ، چهارمین دختر پیامبر بزرگ اسلام بود و کوچکترین ، هم دختر آخرین خانواده ای که پسری برایشان نمانده بود و هم در جامعه ای که ارزش هر پدری و هر خانواده ای به پسر بود.» با این کلام جایگاه زن در عصر جاهلیت را مورد بررسی قرار می دهد.

دکتر شریعتی از نویسندگان و شخصیت‏های انقلابی برجسته پیش از انقلاب بوده است وی نویسنده‏ای توانا وپرسوز و درد بود که در دوران خفقان ستمشاهی با بیان و قلم خویش بر بازگشت جوانان به اسلام و قرآن تأکید می ورزید. کتاب‏های مرحوم دکتر شریعتی اغلب کتاب‏هایی سودمند و خواندنی هستند. کتاب «فاطمه فاطمه است» ازبهترین کتاب‏هایی است که درباره شخصیت آن حضرت نگارش یافته است. «کویر» نیز که بیشتر جنبه رمانی و ادبی دارد از آثار زیبای مرحوم شریعتی است. ولی آنچه درباره دکتر اتفاق افتاده است باید گفت: افراط و تفریط هایی میباشد که درباره شخصیت او و آثارش صورت گرفته است برخی او را مطلق پنداشته و هر چه را که نوشته و گفته است صد در صد حق دانسته و آن را پذیرفته‏اند و برخی نیز در نقطه مقابل هر چه را او گفته با دید شک و تردید نگریسته و یکسره نفی کرده‏اند. همین افراط و تفریط ها موجب شده که زمینه مناسبی برای معرفی و نقد آثار او فراهم نگردد که البته از این بابت باید متأسف بود. در مجموع باید یک نکته را کاملا مد نظر داشت و آن این که: ما به جز قرآن مجید - که همه آن را حق و حقیقت دانسته و به آن معتقدیم- هیچ کتاب دیگری (حتی کتاب‏های احادیث) را خالی ازنقد و نظر نمیدانیم. از افلاطون و ارسطو گرفته تا ملاصدرا و دکارت و انیشتین هیچ کدام دارای علم مطلق نبوده و خود نیز چنین ادعایی نداشته‏اند. حال در مورد آثار دکتر شریعتی بیشتر باید با دیده انصاف و علم به آنها نگریسته شود مطالب مفید آن استفاده و مواد غیر قابل قبول آن نقد گردد.
اما در مورد کتاب فاطمه فاطمه است.فقط به قسمتهای پایانی این کتاب برای معرفی آن بسنده می کنم:
خواستم از “بوسوئه” تقليد كنم، خطيب نامور فرانسه كه روزي در مجلسي با حضور لويي، از “مريم” سخن مي‌گفت. گفت: هزار و هفتصد سال است كه همه‌ سخنوران عالم درباره مريم داد سخن داده‌اند.
هزار و هفتصد سال است كه همه فيلسوفان و متفكران ملت‌ها در شرق و غرب، ارزش‌هاي مريم را بيان كرده‌اند.
هزار و هفتصد سال است كه شاعران جهان در ستايش مريم همه‌ ذوق و قدرت خلاقه‌شان را به كار گرفته‌اند.
هزار و هفتصد سال است كه همه‌ هنرمندان، چهره‌نگاران، پيكرسازان بشر، در نشان دادن سيما و حالات مريم هنرمندي‌هاي اعجاز‌گر كرده‌اند.
اما مجموعه‌ گفته‌ها و انديشه‌ها و كوشش‌ها و هنرمندي‌هاي همه در طول اين قرن‌هاي بسيار، به اندازه‌ اين كلمه نتوانسته‌اند عظمت‌هاي مريم را بازگويند كه: “مريم، مادر عيسي است”.
و من خواستم با چنين شيوه‌اي از فاطمه بگويم. باز درماندم:
خواستم بگويم، فاطمه دختر خديجه‌ي بزرگ است.
ديدم فاطمه نيست.
خواستم بگويم، كه فاطمه دختر محمد (ص) است.
ديدم كه فاطمه نيست.
خواستم بگويم، كه فاطمه همسر علي است.
ديدم كه فاطمه نيست.
خواستم بگويم، كه فاطمه مادر حسين است.
ديدم كه فاطمه نيست.
خواستم بگويم، كه فاطمه مادر زينب است.
باز ديدم كه فاطمه نيست.                                                                                                                                                    نه، اين‌ها همه هست و اين همه فاطمه نيست.
فاطمه، فاطمه است.