کتاب شناسی کتاب زندگی تحلیلی پیشوایان ما
نام کتاب:زندگی تحلیلی پیشوایان ما
نام نویسنده:عادل ادیب
ناشر:نشر فرهنگ اسلامی
زبان : فارسی
تعداد صفحات: 114
تاريخ دانان،زندگينامه امامان(ع)را از دو نظرگاه بررسى كردهاند:
نظرگاه نخست
پيشوايان يا امامان اهل بيت(ع)را در فهرست رهبران سياسى به شمارآوردهاند.يعنى در شمار رهبرانى كه سياست را براى خويشتن حرفه و شغلىدانسته تا مطالب و مطامع شخصى و حزبى و قومى خود را صورت تحقق بخشند. اين تاريخ دانان رسالتى را كه زندگانى پيشوايان(ع)بر آن استوار بوده استناديده مىگيرند.از اين روى،اين دسته از مورخان عادت كردهاند كهفعاليتهاى اجتماعى و سياسى و فكرى پيشوايان را كه با توانائى،مسئوليتسنگين آن را خود انجام دادهاند و مطالعه حالات متفاوت هر يك از حيث توانائىو علو همت و ضعف و قوت يا صفات ديگر كه شخصيت هر پيشوائى منوط به آناست،با ديگر رهبران سياسى ملتها در يك تراز قرار داده و در يك سطحمطالعه كنند. بطور مثال،در مورد امام على(ع)مىگويند:«فرازهاى رهبرى سياسى يعنىدور انديشى و بينش سياسى و تجربه را فاقد بوده است (1) .اما معاويه از نظرآنان«از تجربه و زيركى سياسى و دور انديشى،سهمى وافر داشته است. اينان موضع امام حسن را نسبت به معاويه و صلح بين آنان را از نشانههاىناتوانى شخصيت او يا نداشتن تجربه را از مسائل مهم زندگانى او مىدانند (2)
درحالى كه در عرف اينان،حسين(ع)داراى شخصيتى شمرده مىشود كه نشاناز صلابت و علو همت دارد.در آينده نزديك ما همه مواضع رسالتى را كهپيشوايان اهل بيت داشتهاند و در برابر حوادث ايستادگى كردهاند بيانخواهيم كرد و روش آنها را در زندگى سياسى و پيروزىها و اضطرابهاىگوناگون سياسى كه طبيعتا از جهت ناكامىهاى اجتماعى و سياسى در هر فردديگرى غير آنها نيز قابل مطالعه و بررسى است،باز خواهيم نمود.
نظرگاه دوم
برخى از مطالعه زندگانى پيشوايان(ع)به عنصر تجربه تكيه مىكنند.اگر چهاين نظرگاه در مطالعه و بررسى«تاريخ خط امامت»براى مطالعه زندگانىهر يك از پيشوايان به صورت مستقل،ضرورى است و غالبا برنامه هر يك ازحيث صحت و كوتاهى ممتاز است.اما زندگانى پيشوايان به اين ترتيبطورى نمودار مىگردد كه گوئى روش هر يك با آن ديگرى متباين و
متناقضبوده است. امام حسن(ع)با معاويه صلح كرد و امام حسين(ع)در برابر حكومت اموىدست به قيام زد و امام سجاد(ع)به دعا بسنده فرمود و به كارى ديگر دستنزد و در آن ميان،زندگى امام باقر(ع)
در حديث و فقه مقصور گرديد..
اگر اهميت راه پيشوايان سابق،در جدا بودن پيشوايان از خط رسالت آنانكه لازمه كارشان بود و به آن التزام داشتند تجلى مىكند،اهميت راه متاخريناز آنها در عدم تصدى براى حصول عامل مشتركى كه بين روشهاى پيشوايانو كوشش آنها از جهت تمركز به منزله واحدى است كه اجزاى آن واحد،رابطه بين امت و روش امامان را يكنواخت و هماهنگ ميسازد و كوشش آنانرا از آغاز تا پايان به منزله يك واحد منحصر تشكيل مىدهد كه اجزاى آنبا يكديگر متحدند و هر جزء آن واحد،پيرامون اجزاء ديگر مىگردد و آن راتكميل مىكند. به عبارت ديگر،اگر اهميت و جلالت راه سابق در جدا بودن پيشوايان ازخط رسالتى آنان كه بدان التزام داشتند جلوه ميكند،اهميت جلالت راه حقآنان در عدم تصدى نمودار مىگردد تا
عامل مشتركى كه بين روشهاى پيشوايانو مساعى آنان از حيث بروز و ايجاد وحدت كرده است آشكار شود و نشاندهد كه اسلوبهاى گوناگون آنان به منزله واحدى است كه اجزاى آن بايكديگر مرتبط و هر جزء مكمل جزء ديگر است.
لذا ما براى اينكه وظايف پيشوايان(ع)را در حيات اسلامى درك كنيم وببينيم تا كدام عامل مشترك،كوشش آنان را در كار اجتماعى وحدت بخشيدهاست،بايد چند قضيه را كه با يكديگر بستگى كامل دارد و در مسير اجتماعىاسلام به خط پيشوايان متصل مىگردد دريابيم و آن عبارت است از:
-وظيفه پيشوايان در تاريخ اسلامى
-خط اسلامى كه در عمل اجتماعى ضرورت داشته است.
-رابطه خط اسلامى مزبور با نهضت اصلاحى كه نزد پيشوايان موجبدگرگونى اجتماعى
گرديد.
فهرست کتاب :
بررسى پيشوايان
مقدمه
وظيفه پيشوايان در تاريخ اسلامى
روش اسلامى كه لازمه كارهاى اجتماعى است
در مسير هماهنگى جنبش دگرگونساز پيشوايان(ع)
روش ما در بحث و توضيح روشهاى عملى پيشوايان(ع)
فصل اول
مراحل دعوت اسلامى در حيات پيامبر اكرم(ص)
مرحله نخستين
مرحله دوم
انتقال به طائف
هجرت و انتقال به پايگاه مركزى
موضع رسول اكرم در مورد آينده دعوت
راه نخست
راه دوم
راه سوم
فصل دوم
پيشوايان(ع) و روش آنان در جامعه
مرحله نخستين
امام على بن ابيطالب
منطق سقيفه
روش عمر در عطايا
شورى
امام على و موضع او نسبت به شورش بر عليه عثمان
امام و موضع او در زمامدارى
امام در مقام فرمانروائى
عرصه حقوقى
عرصه مالى
عرصه ادارى
موضع نخستين
موضع دوم
موضع سوم
موضع امام و معاويه در كشمكش
معاويه كيست؟
آيا خوددارى امام(ع)در مصالحه از روى عناد بوده است؟
سطح سياسى
سطح فقهى
امام دوم
حسن بن على(ع)
امام(ع)در صدد لغو قرار داد صلح
دفاع از امام حسن(ع)
امام سوم
حسين بن على(ع)
امام حسين(ع)برمىخيزد
قيام در چه هنگام مشروع است؟
قسم نخست
قسم دوم
الف: در سطح نظرى
ب: در سطح امت
موضع حسين(ع) در برابر توطئههاى جاهلى معاويه
موضع حسين(ع)پس از مرگ معاويه
حسين(ع)و فرار مردم از همراهى با او
نتايج و آثار انقلاب
امام چهارم
على بن حسين(ع)
امام سجاد احساس گناه را در دل مردم بر مىافروخت
نقش امام(ع)در ميان امت
تصورات خطا درباره امام(ع)
مرحله دوم
امام پنجم
محمد باقر(ع)
نظر امت نسبت به امام باقر(ع)
امام(ع)نقطه گذارى را در حروف ابداع فرمود
دشواريهايى كه در راه برنامه امام(ع)روى داد
امام ششم
جعفر بن محمد صادق(ع)
اختيار و برنامه ريزى
عناصر رستگارى جنبش
امام صادق در برنامه اصلاحى
روش ويرانگرى
روش بنيادى
امام و رد پيشنهادهاى نظامى
امام هفتم
موسى بن جعفر(ع)
فعاليت امام و زمينههاى آن
فعاليتسرى
فعاليت آشكار
سخن چينى درباره امام(ع)
مرحله سوم
امام هشتم
على بن موسى الرضا(ع)
امام رضا(ع)و قيامهاى علويان
محبوبيت امام(ع)و همدلى توده مردم با وى
امام(ع)فعاليت علنى را رهبرى مىفرمود
امام(ع)و مطالبه زمامدارى
انگيزههاى مامون روياروى امام(ع)
چرا امام(ع)خلافت را نپذيرفت؟
امام نهم
محمد جواد(ع)
امام(ع)و خردسالى او
امام دهم
على هادى(ع)
امام(ع)زير نظر و مراقبت
افتراها و خبر چينىها با شكست روبرو گرديد
نقش امام(ع)و موضع وى در حوادث
موضع عباسيان در برنامه ريزى امام(ع)
قيامهاى علويان و دعوت براى رضا از آل محمد(ص)
امام يازدهم
حسن عسكرى(ع)
روش امام در روياروئى با حوادث
موضع نخستين
موضع دوم
موضع سوم
موضع چهارم: موضع امام(ع) در آماده كردن مساله غيبت
امام(ع)راه غيبت فرزندش مهدى(ع)را هموار ميسازد
امام دوازدهم
مهدى(ع)
در چگونگى ولادت امام مهدى(ع)
مسئوليت امام عسكرى(ع)در برابر فرزندش
جعفر بن على دولت را آگاه ميسازد
غيبت صغرى
تعقيب امام(ع)از طرف ماموران
امام(ع)و سازمان هرم گونه او
درباره نواب چهار گانه
هدفهاى نيابت[1]
