سایت تخصصی تاریخ اسلام

در این قسمت متنی را آماده کرده ام که متن اصلی اطلس تاریخ اسلام و ترجمه آن را معرفی می کند.

«اطلس تاریخ اسلام»

اطلس تاریخ اسلام/ حسین مونس؛ ترجمۀ آذرتاش آذرنوش؛ تهران: انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، 1375.

در دنیای پُرحادثۀ کنونی و ارتباطات فوق العاده سریعی که در اثر پیشرفتهای فن آوری فراهم آمده، اطلسهای تاریخی و جغرافیایی بهترین و آسانترین مجموعه های اطلاعاتی هستند که در کوتاهترین زمان می توانند بیشترین نیازهای اطلاعاتی گروههای مختلف جامعه را فراهم سازند. در میان آثار مکتوب فارسی جای مجموعه ای که بتواند پاسخگوی مناسبی برای نیازهای فوق به ویژه، دربارۀ تاریخ اسلام باشد، خالی بوده است. چرا که برخلاف اطلس جغرافیایی که شاید با جمع آوری نقشه های مختلف در زمان کوتاهی قابل تدوین است، اطلس تاریخی مستلزم سالها مطالعه و تحقیق و تتبع و مراجعه به صدها منبع تاریخی به زبانهای مختلف و مقایسۀ آنها با یکدیگر و نتیجه گیری نهایی است.
مؤلف کتاب اطلس تاریخ اسلام در مدت چهارده سال با همکاری عده ای از مورّخان معروف کشورهای اسلامی، کتابی فراهم آورد که در آن سعی شده است اطلاعات کاملی دربارۀ تاریخ و جغرافیای اسلام به محققان و علاقه مندان ارائه شود.
فصل اول کتاب به نقشه های جغرافیایی موجود در کتب جغرافیدانان مسلمان اختصاص یافته و مشتمل است بر نمونه های جالبی از این قبیل نقشه ها با شرح و توصیف و مقایسه آنها. وقایع بعد از ظهور اسلام و بعثت پیامبر اکرم(ص)، از جمله غزوات مهم، با توصیف کافی به صورت نقشه هایی که در آن خط سیرها، میدانهای رزم و صفوف قبیله های درگیر نشان داده شده، آمده است و در فصل بعد فتوحات اسلام از شام، عراق، ایران، ماوراءالنهر و سند گرفته تا مصر، نوبه، مغرب و اندلس، بیان مسائل مربوط به مصر و شام و کشورهای اسلامی افریقا تحت عنوان مسلمانان در بحرالمتوسط (مدیترانه) از صدر اسلام تا زمان حاضر، تاریخ عثمانی از زمان سلطۀ ترکان سلجوقی تا امروز، بیان وضع اقتصادی جهان اسلام طی دو قرن گذشته، گسترش تدریجی مستملکات امپراطوریهای انگلیس، روسیۀ تزاری، فرانسه، هلند و دیگر کشورهای استعمارگر اروپایی در افریقا و آسیا و...، اشاره به وضعیت امروز جهان اسلام مورد توجه قرار گرفته است.
یکی دیگر از ویژگیهای این اطلس، تهیه و تنظیم فهرست نامهای اشخاص و اماکن و عوارض جغرافیایی و واژه نامۀ تطبیقی اسامی قدیم و جدید است که در پایان کتاب ضمیمه شده است.
مجموعۀ مسائل اشاره شده، موجب شده تا سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح نسبت به ترجمۀ این اثر همت گمارد و مترجم کتاب با توجه به تخصص خود و همچنین شناختی که از مؤلّف و آثار او دارد، مسئولیت این کار را به عهده گیرد. آنچه که دربارۀ کتاب اطلس تاریخ اسلام باید یادآور شد، تذکراتی است که مترجم در مقدمۀ کتاب دربارۀ مشکلات خاص کار و اطلاعات بعضاً نادرستی که در کتاب موجود است چه بر اثر کم دقتی در مراحل فنی چاپ و چه احیاناً تحت تأثیر عصبیت عربی مؤلّف مورد اشاره قرار داده که این کاستیها با تلاش مترجم و ویراستاران علمی کتاب حتی الامکان مرتفع شده است.

منبع