سایت تخصصی تاریخ اسلام

    هشام بن‏حكم از اصحاب امام صادق و امام كاظم(ع)عبدالكريم پاك‏نياقرن دوم هجرى عصر شكوفايى نهضت فرهنگى شيعهدر سال 132 هجرى، رژيم خودكامه و ستمگر بنى‏اميه، پس از 91 سال حكومت، سرانجام در آستانه سقوط قرار گرفت و با كشته شدن مروان بن‏محمد (126 - 132) منقرض شد و حكمرانان عباسى حكومت استبدادى خويش را آغاز كردند. (1) در چنين موقعيتى، كه كشمكشهاى سياسى بنى‏اميه و بنى‏عباس به اوج خود رسيده بود، حضرت امام صادق(ع) با رايت‏خاص خويش نهضت علمى - فرهنگى تشيع را طرح‏ريزى كرد و دانشگاه عالى جعفرى را بنيان نهاد. امام(ع)، با استفاده از فرصت‏به دست آمده حوزه علمى با عظمتى تشكيل داد و در مدتى كوتاه علاقه‏مندان دانش معارف جعفرى را پيرامون خود گرد آورد. آنان مشتاقانه به دانش‏اندوزى پرداختند و از گنجينه علوم آل محمد(ص) به قدر توانايى خويش بهره‏مند شدند. به گفته شيخ مفيد(ره) چهار هزار تن از حوزه درسى آن حضرت استفاده كردند.…

پرورش‏یافتگان آستان حضرت کاظم علیه السلامامام كاظمگروه كثیری از عالمان و راویان حدیث، پیرامون امام موسی(علیه‌السلام) گرد آمدند و آن حضرت با توانایی بسیار آراء خردمندانه‏ای در دانش‏های گوناگون دینی ابراز كرد.مجموعه‏های بسیار از احكام اسلامی كه در موضوع فقه و حدیث و كلام اسلامی تدوین شده به آن حضرت منسوب است و راویان، همواره با آن افاضات علمی مأنوس بوده، فرمایشات و فتاوی امام(علیه‌السلام) را ثبت می‏كردند.سید بن‏طاووس می‏نویسد: «یاران و نزدیكان امام كاظم (علیه‌السلام) در مجلس درس آن بزرگوار حاضر می‏شدند و لوحه‏های آبنوس در آستین‏ها داشتند، هر گاه او سخنی می‏فرمود یا در موردی نظری ارائه می‏داد، به ضبط آن مبادرت می‏كردند.»(1)امام كاظم(علیه‌السلام) در عصر خویش عابدترین و عالم‏ترین و فهیم‏ترین مردم بود. (2) پدر بزرگوارش در تأیید آگاهی‏های علمی و فقهی این فرزند فرزانه‏اش، فرمود: «توان علمی او به اندازه‏ای است كه اگر از تمام مضامین قرآنی پرسش كنی، با علم كافی كه دارد، پاسخ قانع‏كننده‏ای…

يونس بن عبدالرحمن سلمان روزگارعبدالكريم پاك نيازمانى كه امام موسى كاظم(ع) در سال 148 به امامت رسيد، منصور دومين خليفه‏ستمگر عباسى بر مسند قدرت بود. او با هرگونه تحرك و مبارزه علنى شديدا مقابله‏مى‏كرد. اوضاع سياسى نشان مى‏داد كه هر برنامه‏اى كه در جهت مقابله رو در رو باطاغوت زمان باشد، به صلاح اسلام و مسلمين نخواهد بود.به همين جهت امام موسى بن جعفر(ع) دنباله نهضت علمى فرهنگى پدر بزرگوارش راپيگيرى كرد و با تشكيل حوزه گسترده‏اى مشغول تربيت‏شاگردان شد. گروه زيادى ازياران و شيعيان خاص امام كاظم(ع) و شخصيتهايى از خاندان هاشمى در محضر آن حضرت‏گرد آمده. براى خوشه‏چينى از خرمن پربار آن يادگار نبوت، دامن همت‏به كمر زدندو سخنان گهربار و پاسخهاى آن بزرگوار به سوالات حاضرين را يادداشت كرده، هرحكمى را كه در هر موردى از لبهاى مبارك آن حضرت مى‏شنيدند ضبط و ثبت مى‏كردند.ما در اين نوشتار كوتاه به گوشه‏اى از زندگى يكى از ياران آن…

صفوان بن يحيىراوى شناسان در ميان اصحاب ائمه اطهار عليهم‏السلام از گروهى تحت عنوان «اصحاب اجماع» ياد كرده‏اند. اين تعبير در مورد هجده‏تن از فقيهان برجسته، كه از شاگردان امام باقر، امام صادق، امام كاظم و امام رضا عليهم‏السلام بوده‏اند، به كار مى‏روند. آنان عبارتند از: زُراره، بُرَيد، ابوبصير، فضيل بن يسار، محمد بن مسلم، جميل بن دُرّاج، عبداللّه بن مسكان، عبداللّه بن بكير، حمّاد بن عثمان، حمّاد بن عيسى، ابان بن عثمان، يونس بن عبدالرّحمان، محمد بن ابى‏عمير، عبداللّه بن مغيره، حسن بن محبوب، احمد بن ابى‏نصر، معروف بن خرّبوذ و صَفْوان بن يحيى.در ميان اين هجده تن، زراره و جميل بن دُرّاج و يونس بن عبدالرحمان و صفوان بن يحيى از بقيه ممتازتر بوده‏اند.علت اينكه از ميان صدها شاگرد و صحابه آن چهار امام بزرگوار، تنها از هجده تن به عنوان «اصحاب اجماع» ياد شده، اين است كه غالب احاديث فقهى شيعه توسط آنان روايت شده و اگر…